Odpowiedź na interpelację w sprawie tempa rozwoju gospodarczego Polski

   W odpowiedzi na pismo nr SPS-0202-337/02, zawierające interpelację posła Bronisława Dankowskiego z dnia 8.01.2002 r. w sprawie tempa rozwoju gospodarczego Polski, uprzejmie informuję, że niewątpliwie poczynając od 1998 r. w Polsce obserwujemy znaczne zwolnienie wzrostu gospodarczego. W 1998 r. było to 4,8%, w 1999 r. 4,1%, w 2000 r. 4,0%, a według wstępnych szacunków Głównego Urzędu Statystycznego w 2001 r. wzrost gospodarczy wyniósł 1,1%. Ministerstwo Finansów szacuje, że w 2002 r. PKB wzrośnie o ok. 1,0%. Wyżej wspomniana sytuacja jest wypadkową wielu czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Można tu wymienić zarówno pewne błędy w polityce makroekonomicznej, zwolnienie wzrostu gospodarczego w całej gospodarce światowej, nadal istniejące niedostosowanie strukturalne polskiej gospodarki, co w warunkach wysokiego wzrostu popytu krajowego prowadziło do narastania deficytu w wymianie z zagranicą i wzrostu inflacji. Powstała w związku z tym konieczność prowadzenia restrykcyjnej polityki makroekonomicznej, czego po części konsekwencją jest właśnie zwolnienie wzrostu gospodarczego.

   Zwolnienie wzrostu gospodarczego niesie ze sobą wiele zagrożeń, powoduje przede wszystkim wzrost liczby bezrobotnych, problemy w finansach publicznych oraz powoduje zwolnienie tempa zmniejszania luki pomiędzy poziomem życia w UE i Polsce. Jednak porównując czas niezbędny do osiągnięcia 75% przeciętnego poziomu PKB per capita w krajach UE przez Polskę, Czechy i Węgry, należy mieć na uwadze sytuację gospodarczą tych krajów, która nie jest w pełni porównywalna. Poziom PKB per capita w Czechach i na Węgrzech na początku okresu transformacji był znacznie wyższy niż w Polsce. Wynosił on w 1992 r. 56,2% w Czechach, 44,5% na Węgrzech wobec 28,5% w Polsce, co dowodzi, że dystans do krajów UE w przypadku Polski był wówczas znacznie większy. W latach 1992-2000 średnie tempo wzrostu PKB w Polsce było szybsze niż w Czechach i na Węgrzech. W okresie tym Polska zmniejszyła swój dystans do UE o ponad 11 punktów procentowych (wobec ok. 5-7 punktów w porównywanych krajach). Według wstępnych danych OECD w 2000 r. PKB per capita według parytetu siły nabywczej (PPPs - Purchasing Power Parity) w relacji do krajów UE wynosił w Czechach ok. 60%, na Węgrzech ponad 50% wobec ok. 40% w Polsce. Wobec powyższych wyjaśnień trudno zgodzić się ze stwierdzeniem, że Polska traci dystans do innych państw, gdyż fakt, że Czechy i Węgry prawdopodobnie szybciej osiągną poziom dochodu narodowego w UE, wynika z tego, że kraje te już na starcie przemian gospodarczych były w znacznie lepszej sytuacji.

   Niemniej jednak polityka gospodarcza rządu powinna sprzyjać zmniejszaniu dystansu Polski do przeciętnego poziomu dochodu narodowego w krajach UE. W tym celu niezbędny jest powrót na ścieżkę wysokiego wzrostu gospodarczego. Przykładowo przy założeniu, że nasza gospodarka powróci na ścieżkę 6-procentowego wzrostu gospodarczego (przy założeniu, że wzrost gospodarczy w porównywanych krajach ukształtuje się na poziomie z okresu 2000-2001: w UE będzie wynosił 2%, w Czechach i na Węgrzech 3,5%) osiągnięcie 75% poziomu PKB per capita w UE zajmie ok. 20 lat (wobec ok. 15 lat dla Czech i ok. 25 lat dla Węgier).

   W celu przeciwdziałania spadkowi tempa wzrostu gospodarczego i zażegnania groźby kryzysu finansów publicznych w Polsce rząd przygotowuje program gospodarczy oparty na trzech strategiach:

   - strategii europejskiej,

   - strategii finansów publicznych,

   - strategii stymulowania gospodarki.

   W związku z realizacją strategii europejskiej rząd duże znaczenie przywiązuje do funduszy unijnych, których dostępność i wolumen w kolejnych latach będą rosły. Ilość środków możliwych do uzyskania z Unii jest jednak ściśle powiązana z możliwościami współfinansowania i temu podporządkowane będą pozostałe strategie.

   Strategia finansów publicznych opiera się na zmianie struktury wydatków oraz zwiększeniu kontroli środków finansowych będących w posiadaniu poszczególnych resortów. Ilość środków będących w dyspozycji poszczególnych ministrów będzie ściśle powiązana z tempem rozwoju gospodarczego. Resorty, chcąc uzyskać dostęp do funduszy z Unii Europejskiej, będą zmuszone do przedstawienia odpowiednich programów oraz do wygospodarowania środków przeznaczonych na współfinansowanie. Zmieni się rola ministra finansów - zamiast dyscyplinowania poszczególnych resortów będzie przedstawiał im limity wydatków w ciągu najbliższych lat i sposoby na ich zwiększenie. To od ministrów będzie zależeć, jak wykorzystają stojące przed nimi możliwości. Planuje się też wzrost wydatków prorozwojowych kosztem ograniczenia wydatków socjalnych.

   Strategia stymulowania gospodarki oparta będzie na reformie rynku pracy i wzmocnieniu instytucji rynkowych. Rząd planuje m.in. zmniejszenie narzutów na wynagrodzenia osobom, które po raz pierwszy wchodzą na rynek pracy (pakiet ˝Pierwsza praca˝), i utworzenie specjalnych linii tanich kredytów dla bezrobotnych. Przewiduje się też uelastycznienie rynku pracy oraz restrukturyzację przedsiębiorstw ściśle powiązaną z kontynuacją procesu prywatyzacji (pakiet ˝Przede wszystkim przedsiębiorczość˝). Zakłada się, że wdrożenie programu Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca (zawierającego także pakiet ˝Infrastruktura - klucz do rozwoju˝) pozwoli Polsce na powrót na ścieżkę szybkiego rozwoju i wzrost PKB rzędu 1% w 2002 r., 3% w 2003 r., a od 2004 r. - ponad 5%.*)

   Sekretarz stanu

   Wiesław Ciesielski

   Warszawa, dnia 31 stycznia 2002 r.